2704. Hoe verzorg je een open wonde t.g.v. radiotherapie?

Datum 4/06/2004
Leeftijd 45 jaar
Vraag Een vriendin van me heeft ten gevolge van haar bestraling (die net afgelopen is) last van een open wonde ter hoogte van de oksel, ook naar de borst toe komen er blaasjes. Vooraf mocht ze als bescherming enkel amandelolie gebruiken, vlak voor de huid open ging eosine en momenteel eosine en flammazine.

Aangezien de medische wereld op alle fronten zo snel evolueert (ook voor wat de wondverzorging betreft) ben ik sterk verwonderd dat er op het vlak van huidbescherming en wondverzorging binnen de radiotherapie sinds twintig jaar tijd niets veranderd is, net of de tijd daar blijft stil staan.
Ik ging even op zoek op het net en vond een heel mooi protocol gemaakt door verpleegkundigen van de VVRO (http://www.vvro.be onder het item bibliotheek, radiotherapie) . Daar staat te lezen dat eosine af te raden is en flammazine ook niet aan te raden is; net de twee middelen die zij dient te gebruiken.

Vandaar mijn vragen:
Waarom wordt dit protocol dat toch gemaakt is door verpleegkundigen werkzaam in de radiotherapie niet toegepast in de praktijk of hinkt de afdeling waar mijn vriendin behandeld wordt achterop?
Hoe dient een open wonde ten gevolge van radiotherapie nu eigenlijk verzorgd te worden?

Antwoord van Dr. Heidi Roelstraete, radiotherapeut-oncoloog en coördinator borstkliniek, Onze Lieve Vrouw-ziekenhuis, Aalst.
Antwoord datum 7/06/2004
Antwoord Ik zou niet zeggen dat de tijd is blijven stilstaan. Wel is het zo dat oude gewoontes moeilijk uit te roeien zijn. Zo was het wassen van bestraalde huid vroegen verboden, nu wordt het absoluut aangeraden (wel met speciale zepen).

Het protocol dat je vermeldt, is inderdaad uitstekend en is min of meer het protocol dat we in ons ziekenhuis volgen Het is hier trouwens recent gewijzigd . We zijn dit op papier aan het zetten.
Een open wonde moet je altijd eerst nakijken op een eventuele bijkomende infectie. Bij infectie moet deze eerst behandeld worden (evt vlg antibiogram). Dit kan met locale antibiotische zalf of met AB per os (pillen). De wonde moet altijd eerst gereinigd worden, nadien behandeld met een steriel niet-klevend compres .
Een niet-geïnfecteerde wonde wordt behandeld met hydrocolloide zalf of verband. Het type hangt af van de hoeveelheid vocht die geproduceerd wordt door de wonde, altijd ook afdekken met steriel verband .
De wonde moet zorgvuldig gevolgd worden, waarbij men altijd bedacht moet zijn op bijkomende infectie. Er mogen nooit klevers op bestraalde huid worden aangebracht!

Antwoord van Prof. Dr. Erik Van Limbergen, kliniekhoofd Radiotherapie-Oncologie, UZ en KU, Leuven.
Antwoord datum 09/06/2004
Antwoord Droge rode huid (beginfase) : huid lichtjes vettig houden met een koelende crème, bijvoorbeeld Bepanthol.

Open letsels: niet indrogern met eosine.wel een brandwonden creme (b.v. Flammazine) of beter nog met een silicone gel ( bv Mepitel Mepilex) : met gunstig effect op het vochtig microklimaat, snelle pijnstilling en snellere wondheling.

Antwoord van Prof. Dr. Luc Vakaet, kliniekhoofd Radiotherapie, UZ en RU, Gent.
Antwoord datum 09/06/2004
Antwoord Ik heb de presentatie van de VVRO doorgenomen en ik kan me daar uitstekend mee verzoenen.
Centraal is het probleem dat huidreactie ten gevolge van radiotherapie meestal van voorbijgaande aard is en dat het voorspellen van de gevoeligheid van de huid (op voorhand dus) nagenoeg onmogelijk is. Dat maakt prospectief wetenschappelijk onderzoek niet aantrekkelijk.

Er is in de voorbije jaren dan ook weinig onderzoek verricht met het gevolg dat u in de presentatie van de enquête van de VVRO kan zien: iedereen doet wat hij denkt het beste te zijn, en dat is meestal wat hij van één van zijn voorgangers gehoord heeft. De verdienste van de VVRO is juist erop te wijzen dat méér onderzoek nodig is en dat we moeten afstappen van het soort van adviezen: 'U moet dit of dat doen'. Het advies zou veeleer moeten zijn van voorzichtig te zoeken naar wat het meeste comfort geeft aan depatiënten op elk ogenblik.
Als voorbeeld:
Bij roodheid en jeuk kan een heel conservatieve aanpak (type olie of poeder) het comfort verbeteren zonder daarom genezend te werken. Preventie van huidreacties door ioniserende straling is tot nu toe onmogelijk gebleken zonder ook het effect op de tumorcellen te compromiteren.
Bij een open wonde zijn de moderne principes dan weer van een vochtige wonde eerst vochtig met verband te behandelen (cfr de presentatie).

Het protocol werd aangemaakt door een aantal verpleegkundigen die belangeloos zijn gaan zoeken wat er wel en niet geweten is over huidverzorging bij bestraling. Het bleek dat ongeveer alles werd gedaan. Ik pleit ervoor dat de VVRO nog een stap verder zou kunnen gaan en studies opstart zoals er ook in Nederland enkele werden uitgevoerd. Wij sturen de verpleegkundigen van onze afdeling jaarlijks naar het internationaal congres voor radiotherapieverpleegkundigen en we hopen dat in de nabije toekomst méér verpleegkundigen willen meewerken aan wetenschappelijke studies.

Bij een open natte wonde zou ik zoeken naar de meest comfortabele vochtige verbanden in afwachting dat de wonde (spontaan) heelt na een twee à drie weken.

Antwoord van Anjes, patiënte
Antwoord datum 14/06/2004
Antwoord Er zijn speciale medische honingverbanden bij de apotheek te verkrijgen. Die kun je op de wond doen, dit verzacht meteen.
Alleen oppassen met eraf halen, liefst met een douche dan laat het vanzelf los, omdat er suikers in zitten kleeft dit namelijk vast aan de wond, dus nooit eraf trekken. Ik heb die van het merk Honeysoft gebruikt.

Antwoord van Marisa, patiënte
Antwoord datum 14/06/2004
Antwoord Het siliconenverband Mepilex transfer werkte bij mij erg goed. Dit verband zorgt ervoor dat het wondklimaat goed blijft en laat de wond sneller genezen. De huid van mijn borst en oksel was geheel stuk door de bestraling. Om te huilen (wat ik dan ook veelvuldig heb gedaan!!) zo erg was het, maar door de Mepilex was op veel momenten de pijn wel te verdragen. Informeer even bij je arts, of bij de verpleegkundigen van de afdeling Radiotherapie zij moeten toch op de hoogte zijn! Heel veel sterkte!

Antwoord van Jessy, patiënte
Antwoord datum 17/06/2004
Antwoord Omdat ik borstkanker met uitzaaingen op de huid had, moest de huid bij mij extra bestraald worden. Met het gevolg dat mijn borst helemaal open was, net een rauwe biefstuk, met veel bloed en erg veel pijn. Op het Rif in Leeuwarden werd er veel aandacht aan geschonken. Elke dag contoleerde de radiotherapeut de borst op infecties en werd ik door de assistente verbonden. Op de niet bestraalde gedeeltes kwam zilversulfadiazine (flamazine) en de gedeeltes die nog bestraald moesten worden werd creme Lanette gesmeerd. Dan kwamen er Klinitule (vette) gaasjes op en daarover heen een lap Engels pluksel. Het geheel werd op de plaats gehouden door een netje. Dit was een wegwerponderbroek zonder kruis. Ook werden er nog enkele Exsupads (kleine 'maandverbandjes') tussen gestopt, om het wondvocht op te vangen. Geen gezicht, maar het hielp allemaal wel. Na de bestralingen ging ik iedere dag naar de huisarts voor controle en verbinden. Toen werd er alleen zilversulfadiazine op gesmeerd. Wonder boven wonder was mijn borst binnen een week weer dicht. Dit ook tot verbazing van de artsen.

Antwoord van Lieve, patiënte
Antwoord datum 12/11/2005
Antwoord Omdat ik zelf na de radiotherapie onder de beide oksels enorme brandwonden had (open wonden van 8 op 12 cm) ben ik op zoek gegaan op internet en zo op deze site terechtgekomen. Op de afdeling hadden ze me immers gezegd: drooghouden met eosine en eventueel, wanneer het teveel tegentrekt insmeren met amandelolie. Twee weken na het einde van de bestralingen was er nog geen sprake van verbetering. Ik had enorm veel pijn en insmeren met eosine hielp niet, integendeel, een opgevouwen zakdoek was binnen het half uur doornat. Maar toen ik bij de voorlaatste bestraling de dokter zag en hem zei dat ik pijn had, verzekerde die mij dat eens de bestralingen gestopt waren, de wonde vanzelf snel zou genezen. Enig advies: insmeren met eosine.

Door op deze site terecht te komen kon ik de moed opbrengen om mijn huisarts te consulteren. Aangezien ik allergisch ben voor zilver was bijvoorbeeld flamazine geen geschikte zalf voor mij. De dokter zei dat ze zich zou informeren en mij 's anderendaags terugbellen. Voor die avond stelde zij mij voor om volle yoghurt , en dan nog liefst een hoeveproduct, op de wonde aan te brengen. Ik heb die avond voor de eerste keer in weken geslapen. 's Anderendaags heeft de dokter mij 'Flamigel' voorgeschreven plus het gebruik van menolinpleisters. Binnen de week waren de wonden geheeld.

Toen ik nu bij de laatste controle mijn arts confronteerde met de gang van zaken stelt die dat IK alarm had moeten slaan als de wonde niet genas. Volgens hem was bij de laatste bestraling eosine de enige goede behandeling voor mij. Van vasthoudendheid gesproken!

Deze informatie heeft niet als doel medisch advies te verlenen.
Alle medische beslissingen moeten worden genomen in overleg met uw arts.

Datum		4/06/2004
Leeftijd		45 jaar
Vraag		Een vriendin van me heeft ten gevolge van haar bestraling (die net afgelopen is) last van een open wonde ter hoogte van de oksel, ook naar de borst toe komen er blaasjes. Vooraf mocht ze als bescherming enkel amandelolie gebruiken, vlak voor de huid open ging eosine en momenteel eosine en flammazine. Aangezien de medische wereld op alle fronten zo snel evolueert (ook voor wat de wondverzorging betreft) ben ik sterk verwonderd dat er op het vlak van huidbescherming en wondverzorging binnen de radiotherapie sinds twintig jaar tijd niets veranderd is, net of de tijd daar blijft stil staan. Ik ging even op zoek op het net en vond een heel mooi protocol gemaakt door verpleegkundigen van de VVRO (http://www.vvro.be onder het item bibliotheek, radiotherapie) . Daar staat te lezen dat eosine af te raden is en flammazine ook niet aan te raden is; net de twee middelen die zij dient te gebruiken. Vandaar mijn vragen: Waarom wordt dit protocol dat toch gemaakt is door verpleegkundigen werkzaam in de radiotherapie niet toegepast in de praktijk of hinkt de afdeling waar mijn vriendin behandeld wordt achterop? Hoe dient een open wonde ten gevolge van radiotherapie nu eigenlijk verzorgd te worden?

Antwoord van		Dr. Heidi Roelstraete, radiotherapeut-oncoloog en coördinator borstkliniek, Onze Lieve Vrouw-ziekenhuis, Aalst.
Antwoord datum		7/06/2004
Antwoord		Ik zou niet zeggen dat de tijd is blijven stilstaan. Wel is het zo dat oude gewoontes moeilijk uit te roeien zijn. Zo was het wassen van bestraalde huid vroegen verboden, nu wordt het absoluut aangeraden (wel met speciale zepen). Het protocol dat je vermeldt, is inderdaad uitstekend en is min of meer het protocol dat we in ons ziekenhuis volgen Het is hier trouwens recent gewijzigd . We zijn dit op papier aan het zetten. Een open wonde moet je altijd eerst nakijken op een eventuele bijkomende infectie. Bij infectie moet deze eerst behandeld worden (evt vlg antibiogram). Dit kan met locale antibiotische zalf of met AB per os (pillen). De wonde moet altijd eerst gereinigd worden, nadien behandeld met een steriel niet-klevend compres . Een niet-geïnfecteerde wonde wordt behandeld met hydrocolloide zalf of verband. Het type hangt af van de hoeveelheid vocht die geproduceerd wordt door de wonde, altijd ook afdekken met steriel verband . De wonde moet zorgvuldig gevolgd worden, waarbij men altijd bedacht moet zijn op bijkomende infectie. Er mogen nooit klevers op bestraalde huid worden aangebracht!

Antwoord van		Prof. Dr. Erik Van Limbergen, kliniekhoofd Radiotherapie-Oncologie, UZ en KU, Leuven.
Antwoord datum		09/06/2004
Antwoord		Droge rode huid (beginfase) : huid lichtjes vettig houden met een koelende crème, bijvoorbeeld Bepanthol. Open letsels: niet indrogern met eosine.wel een brandwonden creme (b.v. Flammazine) of beter nog met een silicone gel ( bv Mepitel Mepilex) : met gunstig effect op het vochtig microklimaat, snelle pijnstilling en snellere wondheling.

Antwoord van		Prof. Dr. Luc Vakaet, kliniekhoofd Radiotherapie, UZ en RU, Gent.
Antwoord datum		09/06/2004
Antwoord		Ik heb de presentatie van de VVRO doorgenomen en ik kan me daar uitstekend mee verzoenen. Centraal is het probleem dat huidreactie ten gevolge van radiotherapie meestal van voorbijgaande aard is en dat het voorspellen van de gevoeligheid van de huid (op voorhand dus) nagenoeg onmogelijk is. Dat maakt prospectief wetenschappelijk onderzoek niet aantrekkelijk. Er is in de voorbije jaren dan ook weinig onderzoek verricht met het gevolg dat u in de presentatie van de enquête van de VVRO kan zien: iedereen doet wat hij denkt het beste te zijn, en dat is meestal wat hij van één van zijn voorgangers gehoord heeft. De verdienste van de VVRO is juist erop te wijzen dat méér onderzoek nodig is en dat we moeten afstappen van het soort van adviezen: 'U moet dit of dat doen'. Het advies zou veeleer moeten zijn van voorzichtig te zoeken naar wat het meeste comfort geeft aan depatiënten op elk ogenblik. Als voorbeeld: Bij roodheid en jeuk kan een heel conservatieve aanpak (type olie of poeder) het comfort verbeteren zonder daarom genezend te werken. Preventie van huidreacties door ioniserende straling is tot nu toe onmogelijk gebleken zonder ook het effect op de tumorcellen te compromiteren. Bij een open wonde zijn de moderne principes dan weer van een vochtige wonde eerst vochtig met verband te behandelen (cfr de presentatie). Het protocol werd aangemaakt door een aantal verpleegkundigen die belangeloos zijn gaan zoeken wat er wel en niet geweten is over huidverzorging bij bestraling. Het bleek dat ongeveer alles werd gedaan. Ik pleit ervoor dat de VVRO nog een stap verder zou kunnen gaan en studies opstart zoals er ook in Nederland enkele werden uitgevoerd. Wij sturen de verpleegkundigen van onze afdeling jaarlijks naar het internationaal congres voor radiotherapieverpleegkundigen en we hopen dat in de nabije toekomst méér verpleegkundigen willen meewerken aan wetenschappelijke studies. Bij een open natte wonde zou ik zoeken naar de meest comfortabele vochtige verbanden in afwachting dat de wonde (spontaan) heelt na een twee à drie weken.

Antwoord van		Anjes, patiënte
Antwoord datum		14/06/2004
Antwoord		Er zijn speciale medische honingverbanden bij de apotheek te verkrijgen. Die kun je op de wond doen, dit verzacht meteen. Alleen oppassen met eraf halen, liefst met een douche dan laat het vanzelf los, omdat er suikers in zitten kleeft dit namelijk vast aan de wond, dus nooit eraf trekken. Ik heb die van het merk Honeysoft gebruikt.

Antwoord van		Marisa, patiënte
Antwoord datum		14/06/2004
Antwoord		Het siliconenverband Mepilex transfer werkte bij mij erg goed. Dit verband zorgt ervoor dat het wondklimaat goed blijft en laat de wond sneller genezen. De huid van mijn borst en oksel was geheel stuk door de bestraling. Om te huilen (wat ik dan ook veelvuldig heb gedaan!!) zo erg was het, maar door de Mepilex was op veel momenten de pijn wel te verdragen. Informeer even bij je arts, of bij de verpleegkundigen van de afdeling Radiotherapie zij moeten toch op de hoogte zijn! Heel veel sterkte!

Antwoord van		Jessy, patiënte
Antwoord datum		17/06/2004
Antwoord		Omdat ik borstkanker met uitzaaingen op de huid had, moest de huid bij mij extra bestraald worden. Met het gevolg dat mijn borst helemaal open was, net een rauwe biefstuk, met veel bloed en erg veel pijn. Op het Rif in Leeuwarden werd er veel aandacht aan geschonken. Elke dag contoleerde de radiotherapeut de borst op infecties en werd ik door de assistente verbonden. Op de niet bestraalde gedeeltes kwam zilversulfadiazine (flamazine) en de gedeeltes die nog bestraald moesten worden werd creme Lanette gesmeerd. Dan kwamen er Klinitule (vette) gaasjes op en daarover heen een lap Engels pluksel. Het geheel werd op de plaats gehouden door een netje. Dit was een wegwerponderbroek zonder kruis. Ook werden er nog enkele Exsupads (kleine 'maandverbandjes') tussen gestopt, om het wondvocht op te vangen. Geen gezicht, maar het hielp allemaal wel. Na de bestralingen ging ik iedere dag naar de huisarts voor controle en verbinden. Toen werd er alleen zilversulfadiazine op gesmeerd. Wonder boven wonder was mijn borst binnen een week weer dicht. Dit ook tot verbazing van de artsen.

Antwoord van		Lieve, patiënte
Antwoord datum		12/11/2005
Antwoord		Omdat ik zelf na de radiotherapie onder de beide oksels enorme brandwonden had (open wonden van 8 op 12 cm) ben ik op zoek gegaan op internet en zo op deze site terechtgekomen. Op de afdeling hadden ze me immers gezegd: drooghouden met eosine en eventueel, wanneer het teveel tegentrekt insmeren met amandelolie. Twee weken na het einde van de bestralingen was er nog geen sprake van verbetering. Ik had enorm veel pijn en insmeren met eosine hielp niet, integendeel, een opgevouwen zakdoek was binnen het half uur doornat. Maar toen ik bij de voorlaatste bestraling de dokter zag en hem zei dat ik pijn had, verzekerde die mij dat eens de bestralingen gestopt waren, de wonde vanzelf snel zou genezen. Enig advies: insmeren met eosine. Door op deze site terecht te komen kon ik de moed opbrengen om mijn huisarts te consulteren. Aangezien ik allergisch ben voor zilver was bijvoorbeeld flamazine geen geschikte zalf voor mij. De dokter zei dat ze zich zou informeren en mij 's anderendaags terugbellen. Voor die avond stelde zij mij voor om volle yoghurt , en dan nog liefst een hoeveproduct, op de wonde aan te brengen. Ik heb die avond voor de eerste keer in weken geslapen. 's Anderendaags heeft de dokter mij 'Flamigel' voorgeschreven plus het gebruik van menolinpleisters. Binnen de week waren de wonden geheeld. Toen ik nu bij de laatste controle mijn arts confronteerde met de gang van zaken stelt die dat IK alarm had moeten slaan als de wonde niet genas. Volgens hem was bij de laatste bestraling eosine de enige goede behandeling voor mij. Van vasthoudendheid gesproken!

Stel zelf een vraag

2704. Hoe verzorg je een open wonde t.g.v. radiotherapie?