Wij voldoen aan de HONcode, die staat voor betrouwbare informatie over gezondheid: Controleer hier .

Uitgezaaide borstkanker

Borstkanker kan uitzaaien naar heel wat organen, maar meestal worden borstkankeruitzaaiingen aangetroffen in de longen, de lever, de botten of de hersenen.
Uitgezaaide borstkanker kan er jaren over doen voor het zich manifesteert.
Een andere benaming voor "uitzaaiing" is "metastase".

	Wat zijn uitzaaiingen?
	Symptomen van uitgezaaide borstkanker
	Algemene informatie over de behandeling van uitgezaaide borstkanker
	Vragen voor de behandelende arts
	Prognose
	Bijkomende vragen van bezoekers

Wat zijn uitzaaiingen?

Kwaadaardige cellen hebben het vermogen binnen te dringen in andere weefsels. Zo kan de oorspronkelijke tumor groeien in een bloedvat of een lymfvat. Door de druk van de hen omringende stroming is het mogelijk dat enkele cellen loskomen van de oorspronkelijke tumor en dat ze worden meegevoerd met het bloed of de lymfe naar andere plaatsen in het lichaam en zich daar nestelen.

Als deze cellen zich op deze plaats opnieuw beginnen delen en reproduceren (wat soms jaren kan duren) vormen ze een nieuw gezwel elders in het lichaam. Dit noemt men uitzaaiingen of metastasen. De kanker die aldus ontstaat, noemt men secundaire kanker.

Borstkanker heeft het vermogen zich uit te zaaien naar heel wat organen, maar als er zich uitzaaiingen ontwikkelen, is dat meestal in:

• de botten;
• de lever;
• de longen;
• de hersenen.

Als iemand uitzaaiingen ontwikkelt, blijven deze meestal niet beperkt tot één orgaan, maar duiken er verschillende uitzaaiingen op in verschillende organen.

Als er zich uitzaaiingen openbaren, gebeurt dit bij 80% van de patiënten binnen 5 jaar na hun eerste diagnose (primaire borstkanker). Bij 90% van de patiënten gebeurt het binnen 10 jaar. Uitzonderlijk komt het voor dat er zich nog uitzaaiingen manifesteren meer dan 10 jaar na de eerste diagnose.

Kanker die zich heeft uitgezaaid, blijft een kanker van de plaats waar de ziekte oorspronkelijk ontstond.
Het is dus een misvatting te denken dat borstkanker die zich heeft uitgezaaid naar de longen longkanker is geworden.
Eigenlijk gaat het om borstkanker in de longen. Immers, de cellen blijven nog steeds de meeste kenmerken van borstcellen bewaren.

Terug naar inhoudstafel

Symptomen van uitgezaaide borstkanker

Er zijn een aantal algemene symptomen die kunnen optreden in het geval van uitgezaaide borstkanker:

• Vermoeidheid.
• Algemeen ziektegevoel
• Verminderde eetlust

Verder zijn de symptomen van uitgezaaide borstkanker afhankelijk van de plaats waar de uitzaaiing zich bevindt. U vindt daarover meer informatie in:

• Uitzaaiingen in de botten.
• Uitzaaiingen in de hersenen.
• Uitzaaiingen in de lever.
• Uitzaaiingen in de longen.

Terug naar inhoudstafel

Algemene informatie over de behandeling van uitgezaaide borstkanker

De behandeling van uitgezaaide borstkanker heeft als belangrijkste doelen

• De aanwezige kankercellen te doden.
• De verdere progressie van kanker zo lang mogelijk tegen te houden
• De kwaliteit van het leven zo goed mogelijk te houden.

Ook al zal de behandeling de kanker wellicht niet volledig kunnen uitschakelen, de tumorgroei kan dank zij behandeling vermoedelijk worden gestopt of sterk afgeremd voor maanden en bij bepaalde patiënten zelfs voor jaren.

Het aantal behandelingsopties voor uitgezaaide borstkanker neemt continue toe.
Welke behandeling zal worden voorgesteld, wordt per patiënt bepaald op basis van de individuele diagnose.

Dat wil zeggen dat er niet één behandeling of reeks behandelingen is die voor iedereen wordt ingezet en dat het dus ook geen zin heeft om twee patiënten en hun behandelingen met elkaar te vergelijken.

Omdat er steeds meer behandelingsopties zijn, zal er, in geval testen of symptomen aangeven dat een bepaalde therapie niet meer werkt, vaak kunnen worden overgeschakeld naar een andere.

Hieronder vindt u algemene informatie over de anti-tumorbehandeling van uitgezaaide borstkanker in de vorm van chemotherapie, radiotherapie, hormoontherapie en biologische therapie.
In de specieke hoofdstukken, vindt u extra informatie over symptoombestrijding naargelang de plaats waar de uitzaaiing zich bevindt.

chemotherapie tegen uitgezaaide borstkanker

Er bestaan verschillende types chemotherapie die kunnen worden ingezet bij uitgezaaide borstkanker.

De meest gebruikte types zijn:

• Anthracyclines:
  • Doxorubicine (Adriamycine, Adriblastina, Caelyx, Doxorubin, Myocet)
  • Epirubicin (Farmorubicine)
     
• Taxanen:
  • Docetaxel (Taxotere)
  • Paclitaxel (Taxol)
  • Paclitaxel in albumin-gebonden deeltjes (Abraxane)
     
• Platinumderivaten:
  • Cisplatin (Platinol)
  • Carboplatin (Paraplatin)
     
• Andere:
  • Capecitabine (Xeloda)
  • Vinorelbine (Navelbine)
  • Gemcitabine (Gemzar)

hormoontherapie tegen uitgezaaide borstkanker

Hormoontherapie

Net zoals in het geval van de primaire borsttumor, is hormoontherapie enkel een behandelingsoptie indien de tumorcellen van de uitgezaaide borstkanker oestroegeen- en/of progegesteronreceptorpositief zijn.

Er zijn verschillende soorten hormoontherapie die kunnen worden ingezet in geval van uitgezaaide borstkanker. Sommige ervan worden ook tegen de primaire borstkanker ingezet, andere niet.

Meer informatie vindt u in het hoofdstuk Hormoontherapie.

biologische therapie (herceptin) tegen uitgezaaide borstkanker

Biologische therapie

• Herceptin (trastuzumab)
• Tykerb (lapatinib)

angiogeneseremmers tegen uitgezaaide borstkanker

Angiogeneseremmers

• Avastin (bevacizumab)

chirurgie operatie tegen uitgezaaide borstkanker

Chirurgie

Een operatie is meestal geen optie in de behandeling van uitgezaaide borstkanker.
Het wordt alleen maar toegepast als de tumor ernstige symptomen veroorzaakt en gemakkelijk kan worden verwijderd omdat hij goed bereikbaar is.

radiotherapie bestraling tegen uitgezaaide borstkanker

Radiotherapie

Radiotherapie wordt soms toegepast om grote tumoren die ernstige symptomen veroorzaken te doen krimpen. Het meest frequent wordt bestraling ingezet bij uitzaaiingen in het bot om de pijn te bestrijden of het risico op breuken te verkleinen.

Terug naar inhoudstafel

Vragen voor de behandelende arts

Wanneer u met uitzaaiingen wordt geconfronteerd, zijn er een heleboel nieuwe vragen die moeten worden gesteld.

Met welke therapie beginnen?

Het antwoord op deze vraag hangt af van wat we hiervoor in dit hoofdstuk reeds bespraken.

• Over het algemeen zal bij hormoonreceptorpositieve uitzaaiing(en) eerst gekozen worden voor een behandeling met hormoontherapie.
• Als de uitzaaiing(en) HER2-Neu positief zijn, zal er wellicht worden geopteerd voor een behandeling met Herceptin, behalve wanneer Herceptin al werd gebruikt bij de behandeling van de primaire kanker. Herceptin wordt meestal gecombineerd met chemotherapie.

Hormoontherapie en/of Herceptin als eerst therapie zijn een goede strategie omdat deze therapieën over het algemeen minder bijwerkingen veroorzaken dan chemotherapie en even efficiënt kunnen zijn.

De beslissing over de beste behandeling moet worden genomen in samenspraak met uw behandelende arts.

Hoeveel verschillende therapieën zijn er nodig?

Het antwoord op deze vraag is afhankelijk van heel veel factoren die verschillend zijn voor elke patiënt.

Over het algemeen wordt er met de arts besloten om te beginnen met één vorm van therapie vooraleer eventueel over te gaan tot combinaties.
Dit is een goede aanpak omdat één behandeling meestal minder bijwerkingen zal veroorzaken dan gecombineerde behandelingen. Ook kan het met een combinatietherapie soms moeilijk zijn om te beoordelen wat werkt en wat niet werkt.

Nochtans is de kans groot dat de behandelende arts, als de uitzaaiingen zich snel verspreiden naar levensnoodzakelijke organen zoals longen en lever, zal voorstellen direct te beginnen met een combinatie chemotherapie omdat onderzoek heeft aangetoond dat dit sneller effect heeft op de tumoren dan hormoontherapie, ook al kan die even efficiënt zijn (na een langere evaluatietijd).

Ook hier moet de beslissing over de beste behandeling worden genomen in samenspraak met uw behandelende arts.

Wanneer moet van therapie worden veranderd?

Zo lang de therapie ervoor zorgt dat de groei van de tumor onder controle is en de patiënt heeft niet te veel last van bijwerkingen, is er geen reden om van therapie te veranderen.

Mochten er intussen nieuwe behandelingsopties bijkomen die erg efficiënt zijn, hoeft daarom nog niet direct te worden overgeschakeld. Dat kan nog altijd als de ingestelde therapie haar werking mocht verliezen.

Hoe weet men of een therapie werkt?

Een van de moeilijkste zaken bij uitgezaaide borstkanker is bepalen met welke frequentie moeten worden gecheckt of de ingestelde therapie nog steeds werkzaam is.

Er bestaan verschillende tests die hierbij worden gebruikt: klinisch (fysiek) onderzoek door de arts, bloedtesten, röntgenstralen (RX), MRI, CT (CAT) scans en – minder vaak gebruikt – PET scans.

Onthoud dat:

• Er bestaat geen algemene test die op iedereen van toepassing is.
• Wellicht zullen verschillende tests moeten worden uitgevoerd.
• Vaak is het resultaat van één test niet genoeg om een volledig beeld te krijgen. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat de tumormarkers stijgen, terwijl MRI en CT-scan aangeven dat de tumor(en) kleiner worden.
  Als dit gebeurt, wordt samen met de behandelende arts besproken welke factoren de doorslag geven bij de beslissing om al dan niet verder te gaan met de ingestelde behandeling. Bij tumormarkers zal de evolutie in te tijd vaak belangrijker zijn dan een eenmalige verhoging.
• Het wachten op de resultaten kan een heel stresserende periode zijn. Ook de consultatie waarbij de resultaten worden meegedeeld, is psychisch vaak zeer belastend. Daarom moet de patiënt zeker de nodige ondersteuning zoeken (bij familie, vrienden, professionele hulpverlening), om deze moeilijke periode door te komen.

Zullen er nog periodes zijn zonder therapie?

De behandeling voor uitgezaaide borstkanker wordt meestal verder gezet zo lang ze haar werk doet en de kanker onder controle is.
Toch gebeurt het dat er onderbrekingen worden ingelast van bijvoorbeeld chemotherapie als de ziekte goed onder controle is maar de patiënt te veel last heeft van bijwerkingen.

Als u als patiënt zelf de behoefte voelt aan een onderbreking moet u dat in elk geval op voorhand bespreken met uw behandelende arts. Dit doet u liefst ruim op voorhand zodat de onderbreking kan worden ingelast in uw behandelingsschema.

Is deelname aan een klinische studie een optie?

Een klinische studie is een studie waarbij nieuwe behandelingsmethodes worden geëvalueerd.

Niet iedereen komt in aanmerking voor deelname aan een klinische studie. Wel kan het een zeer goede optie zijn voor iemand met uitgezaaide borstkanker omdat de deelnemende patiënten behandelingen krijgen die anders nog niet te krijgen zijn en die misschien beter werken dan de standaard behandeling(en).

Als u geïnteresseerd zou zijn in deelname aan een klinische studie, bespreekt u dit best met uw behandelende arts.

Enkele vragen die u hem/haar zeker moet stellen:

• Wat zijn de mogelijke voordelen op korte termijn?
• Wat zijn de mogelijke voordelen op lange termijn?
• Wat zijn de mogelijke risico's op korte termijn, bijvoorbeeld in verband met bijwerkingen?
• Wat zijn de mogelijke risico's op lange termijn?
• Zijn er kosten verbonden aan de deelname aan de klinische studie?

Terug naar inhoudstafel

Prognose

De vooruitzichten van een patiënt met uitgezaaide borstkanker zijn niet goed. De kans op een definitieve genezing is zeer klein. Door de vele nieuwe behandelingen is er de laatste jaren weliswaar veel vooruitgang geboekt, maar algemeen blijven de resultaten toch bedroevend.

Toch betekent de diagnose van uitzaaiing niet automatisch een naderend levenseinde.
De meest voorkomende vorm van uitzaaiing, namelijk botmetastasen, wordt door veel patiënten uitstekend "verdragen". Elke oncoloog kent een aantal van zijn borstkankerpatiënten die, met botuitzaaiingen nog een tien jaar in zeer goede omstandigheden (wat betreft kwaliteit van het leven) hebben geleefd en gefunctioneerd in de maatschappij.
Toch kan men wat de prognose in jaren betreft, statistisch niet veel zinvols zeggen. Elke patiënt reageert individueel op de behandeling.

Dat brengt ons echter tot het belangrijkste objectief van een behandeling voor gemetastaseerde borstkanker.
Het werd ooit kernachtig uitgedrukt: It's not adding years to life, but adding life to years. Vrij vertaald Het belangrijkste is niet jaren toe te voegen aan het leven, maar wel (goed) leven aan de jaren.

Levenskwaliteit moet daarbij niet worden gedicteerd door de behandelende artsen maar is het resultaat van wat de patiënt zelf als kwaliteit in zijn leven beschouwt. Ook al lijkt die kwaliteit voor de buitenwereld niet waardevol, het is niet aan de buitenwereld daarover te oordelen.
De behandeling moet er in de eerste plaats op gericht zijn het comfort van de patiënt zo groot mogelijk te maken, zodat zijn levenskwaliteit toeneemt en zeker niet op het kunstmatig verlengen van het ziekteproces.

Terug naar inhoudstafel

als er uitzaaiingen bij borstkanker zijn

Bijkomende vragen van bezoekers

Terug naar inhoudstafel