Als iemand uitzaaiingen ontwikkelt, dan verschijnen die in 30-40% van de gevallen het eerst in het beendergestel.
Het menselijk lichaam bestaat uit meer dan 200 beenderen (botten) van verschillende vorm en omvang.
Elk bot heeft een stevige buitenkant en een sponzige binnenkant. Deze binnenkant bevat het beenmerg dat bloedcellen produceert.
De sponsachtige structuur vormt het inwendige geraamte van het bot: een aantasting van dit "sponsachtige" bot heeft grote effecten op de stevigheid van het bot.
Het bot is levend weefsel dat bestaat uit kalk en verschillende proteïnen die het bot stevig en onbuigzaam maken.
Het bevat ook levende cellen die zichzelf constant vernieuwen en op die manier het oude beenweefsel vervangen (rol van de osteoclasten of botafbrekende cellen) door nieuw weefsel (rol van de osteoblasten of de botopbouwende cellen) en het weefsel sterk houden.
De gewrichten tussen de botten bestaan uit kraakbeen met daartussen gewrichtsvloeistof en daarrond gewrichtsbanden. Daardoor kunnen de botten
bewegen waar ze samenkomen in het gewricht. Het kraakbeen zorgt er ook voor dat de botten in het gewricht niet tegen elkaar wrijven.
De botten hebben verschillende belangrijke functies in het menselijk lichaam:
Uitzaaiingen in de botten kunnen voorkomen in alle botten van het lichaam omdat het bloed in elk bot binnenstroomt via de bloedvaten. Het meest komen ze echter voor in de ruggengraat, ribben, bekken en schedel.
Bij uitzaaiingen in de botten is pijn het meest (maar daarom niet altijd vroeg) voorkomende symptoom. Deze pijn kan dof zijn en ononderbroken aanwezig. De pijn is meestal ook erger tijdens de nacht als de spieren zich ontspannen. Soms komt er ook een zwelling en kan het bot plaatselijk zeer gevoelig zijn.
De uitzaaiing veroorzaakt een verzwakking van het bot, zodat het gevaar op spontane breuken steeds groter wordt. Het bot kan breken zelfs zonder dat er een ongeval of stoot is geweest. Dit noemt men een pathologische breuk.
Indien er een uitzaaiing is in de ruggengraat, kan er druk ontstaan op de zenuwen. Deze druk kan pijn veroorzaken, spierzwakte en soms een tintelend of dof gevoel in de ledematen.
Een ander gevaar dat om de hoek schuilt bij uitzaaiingen in de botten is dat er een teveel aan kalk in het bloed terechtkomt (hypercalcemie).
Hypercalcemie uit zich in de volgende symptomen: vermoeidheid, verminderde eetlust, braakneigingen en braken, constipatie, abnormale dorst en verwarring.
Het gaat om een ernstige aandoening waar snelle medische interventie noodzakelijk is. Onbehandeld kan hypercalcemie leiden tot bewustzijnsverlies of coma.
In de meeste gevallen wordt hypercalcemie ontdekt in een bloedtest voor er zich symptomen manifesteren.
Om hypercalcemie te bestrijden kunnen geneesmiddelen worden voorgeschreven (bisfosfonaten).
De patiënt zal ook veel extra vocht moeten innemen (soms intraveneus toegediend) om zo de uitscheiding van het teveel aan kalk via de nieren te bevorderen.
Hypercalcemie kan ook ontstaan zonder dat er sprake is van botuitzaaiingen.
Als er symptomen zijn die kunnen wijzen op uitzaaiingen in de botten, zal de arts u een aantal onderzoeken laten ondergaan.
Dit is een onderzoek dat snel kan gebeuren. Er wordt een simpele röntgenfoto gemaakt, die belangrijke veranderingen in het bot (zoals een breuk) duidelijk kan maken.
Dit is een meer gesofistikeerde test dan de röntgenfoto die abnormaliteiten in de botten kan aantonen. De eventuele abnormaliteiten die de botscan zal ontdekken, worden echter niet altijd door kanker veroorzaakt, soms zijn andere aandoeningen zoals gewrichtsontsteking de boosdoener. Twee tot drie uur voor een botscan wordt uitgevoerd, wordt een kleine hoeveelheid radioactieve stof geïnjecteerd. Abnormale zones in het bot absorberen meer radioactiviteit dan het normale botweefsel. Door die verhoogde radioactiviteit, lichten deze zones op bij de scan en worden ze gemarkeerd als hot spot. De hoeveelheid radioactiviteit die bij het onderzoek wordt gebruikt is laag en veroorzaakt geen schade.
Uitzonderlijk kan er een biopsie nodig zijn om de diagnose van uitzaaiingen in de botten te bevestigen.
Naaldbiopsie
Bij deze test wordt er onder lokale verdoving een staal uit het bot genomen door middel van een naald die door de huid in het bot wordt gestoken.
Vervolgens wordt het staal onderzocht op kankercellen. Deze test kan wat pijnlijk zijn en ook de dagen nadien kan er pijn zijn, die echter bestreden kan worden met pijnstillers.
Open biopsie
Bij deze test wordt onder algemene verdoving een klein stukje van het bot verwijderd.
Het doel van de behandeling van uitzaaiingen in de botten is het verlichten van symptomen, de verbetering van de levenskwaliteit en waar mogelijk het bestrijden van de kanker.
Pijn: pijn kan bestreden worden door middel van pijnstillers.
Daarnaast is radiotherapie het meest gebruikte middel om pijn en zwelling veroorzaakt door de botuitzaaiingen te behandelen.
De dosis die wordt toegediend wordt bepaald door de radiotherapeut.
Meer informatie over deze behandeling vindt u in het hoofdstuk "Radiotherapie".
De injectie van een radio-isotoop is een andere manier om pijn te behandelen.
Het voordeel van behandeling met een radio-isotoop is dat het isotoop door het bloed wordt meegevoerd en zo door botten in het hele lichaam wordt opgenomen.
Bij uitzaaiingen van borstkanker gaat het meestal om het isotoop strontium-89 dat door een eenmalige injectie in een ader wordt toegediend.
10 tot 20 dagen nadien treedt er verlichting op van de pijn. Bij de meeste patiënten duurt deze verlichting verschillende maanden.
Als de pijn later weer terugkeert, kan de behandeling worden herhaald.
Na de behandeling mag u normale omgang hebben met andere mensen en ook met kinderen. Nochtans zal de urine en het bloed een 7-tal dagen licht radioactief zijn.
Breuken: als een röntgenfoto aantoont dat een bot verzwakt is door kanker en het gevaar op een breuk groot is, kan er soms preventief chirurgisch worden ingegrepen. Er wordt dan een stalen pin in het bot geplaatst om het te versterken. Dit soort ingrepen wordt hoofdzakelijk uitgevoerd indien er uitzaaiingen zijn in armen of benen, niet als het bijvoorbeeld om uitzaaiingen in de ribben gaat. Als een bot reeds gebroken is, kan een operatie eveneens noodzakelijk zijn. Voor of na de operatie kan radiotherapie worden gebruikt om de kankercellen in het bot te vernietigen en zo het bot te helpen zichzelf te herstellen.
Afbraak van het botweefsel: kankercellen in het bot kunnen van twee verschillende types zijn: osteoclastisch of osteoblastisch.
Normale osteoclastische cellen vernietigen het oude been, normale osteoblastische cellen bouwen nieuw been op door de afzetting van mineralen.
Kankercellen in het bot kunnen chemische stoffen produceren die de activiteit van deze cellen belemmeren en zo ook de normale balans tussen afbraak en opbouw verstoren.
Vaak ontstaan er gaten in het beenderweefsel omdat de osteoclastische (afbrekende) cellen veel te actief zijn.
Om de osteoclasten (dus botafbrekers) af te remmen, wordt soms behandeld met APD of Pamidronaat met als merknaam (in Belgie) "Aredia®".
Pamidronaat is een chemisch product (een molecule die gelijkt op kalk) dat de werking
van de osteoclasten verhindert. Het pamidronaat fixeert zich op de botlamellen (zoals
kalk dat ook doet) en maakt die botten "onaantrekkelijk" voor de
botafbrekers (osteoclasten). Die cellen worden dus niet gedood maar ze
oefenen hun functie van botafbraak niet meer uit.
Een direct effect van padrimonaat op de tumorcellen is op dit ogenblik nog niet
beschreven. Het gaat hier dus om een ondersteunende behandeling om het bot
te verstevigen.
Bisfosfonaten zijn medicijnen die eveneens de werking van de osteoclastische cellen beperken. Ze helpen niet tegen de kanker, maar kunnen de afbraak van het been vertragen.
Een andere toepassing van bisfosfonaten is de behandeling van te veel kalk in het bloed (hypercalcemie).
Chemotherapie en hormoontherapie kunnen worden toegediend om de onderliggende kanker te bestrijden. Aangezien de cellen in de uitzaaiingen nog steeds een aantal kenmerken dragen van borstcellen,
kunnen ze gevoelig zijn voor hormoontherapie en chemotherapie die aan borstkankerpatiënten wordt toegediend.
Voor meer informatie over deze behandelingen, zie de onderdelen Hormoontherapie en Chemotherapie.
uitgezaaide borstkanker - uitzaaiingen in de botten
uitzaaiingen in de botten - uitgezaaide borstkanker
uitgezaaide borstkanker - uitzaaiingen in de botten
uitzaaiingen in de botten - uitgezaaide borstkanker