Screening mammografie nutteloos in strijd tegen borstkanker?

Bron   Doctor's guide
Tijdschrift The Lancet
Datum 7 januari 2000
Taal Engels
Samenvatting Het medisch tijdschrift The Lancet publiceert de resultaten van een Deens onderzoek dat heeft uitgewezen dat de sterftecijfers ten gevolge van borstkanker niet zijn gedaald als gevolg van routinematige mammografieën. Een onderzoek in Zweden kwam tot dezelfde conclusies.
In een commentaar op dit bericht zei dr. Harry de Koning (Nederland) dat de Noorse onderzoekers een aantal factoren over het hoofd hebben gezien die aantonen dat screeningprogramma's wel hun nut hebben. Bovendien daalt het sterftecijfer bij vrouwen tussen 60 en 69 in Nederland wèl sinds screening meer wordt uitgevoerd.
Link http://www.pslgroup.com/dg/1560f2.htm
Commentaar Tineke, patiënte, 24/01/2000
Wordt er bij studies ook meegenomen dat je bij screening er ook door kan glippen?
Dat is mij namelijk overkomen. Dit jaar werd ik 50, dus werd ik in maart voor het eerst opgeroepen voor bevolkingsonderzoek. Bericht was dat er niets te zien was.
Ik voelde in juni een behoorlijke verdikking in de rechterborst. Ik dacht op drie maanden tijd kan het vast nog niet zo groot zijn. Samen met een bepaalde hormoongeschiedenis dacht ik aan een verdikte melkstreng. Na een eerstvolgende menstruatie leek de verdikking wat geslonken, dus was de angst wat weggeëbt. Maar bij een controle bij een specialist in november bleek het helaas anders.
De chirurg heeft de foto's van de bevolkingsonderzoek opgevraagd en toen bleek dat het letsel daarop al wel wat te zien was.
Er wordt zoveel reclame gemaakt om er maar zo vroeg mogelijk bij te zijn, maar bij de eerste keer glipte ik er al doorheen.
Commentaar Luc Vakaet, kliniekhoofd Radiotherapie, U.Z. Gent, 13/01/2000
Het gaat hier om een nogal vreemde studie. Het geeft een overzicht over alle gepubliceerde, gerandomiseerde studies die mammografie screening vergelijken met patienten bij wie geen mammografie screening gebeurd is.
Als men alle studies samen legt (tienduizenden werden onderzocht) dan blijkt screening een zeer zinvol effect te hebben: borstkanker wordt vroeger (dus in een geneesbaar stadium) ontdekt.
Dat heeft duidelijk invloed op de overleving: in een land waar aan screening wordt gedaan leven de mensen die borstkanker hebben langer omdat borstkanker er in een vroeger stadium wordt ontdekt. Tot dusver geen probleem.
Deze studie waarover hier wordt bericht, zegt nu dat sommige van die studies fouten hebben gemaakt bij het toevallig beslissen of persoon X al of niet in het screeningsprotocol werd toegevoegd. Met andere woorden een randomisatiefout.
Om die reden sluiten de onderzoekers alle studies uit behalve drie die (toevallig?) geen significant verschil kunnen aantonen en is de conclusie: er zijn maar drie betrouwbare studies en die zijn negatief dus screening is overbodig.
De reacties lieten natuurlijk niet op zich wachten. Waarom net de drie negatieve studies uitkiezen? Als puritein kan je aan elke studie wel hier en daar een kleinigheid opmerken maar als zoveel studies allemaal wijzen op een positief effect van borstkankerscreening en drie studies kunnen geen voordeel aantonen, dan lijkt het mij een beetje goedkoop om dan zo maar alles ineens overboord te gooien.
Ik denk niet dat de (zure) oprisping van deze onderzoekers veel impact zal hebben op de huidige werkwijze van screening via mammografie.
Commentaar American Cancer Society, kankerinstelling, 14/01/2000
De Ameriaanse organisatie "American Cancer Society" spreekt de Deense onderzoeksresultaten evenzeer tegen.
Link: http://www.pslgroup.com/dg/156916.htm.
Commentaar Belgische Federatie tegen Kanker, kankerinstelling, 14/01/2000
Epidemiologische onderzoeken zijn vrij moeilijk om uit te voeren. Ook verschillende onderzoeken met mekaar vergelijken blijft een delicate zaak. Reden te meer dus om voorzichtig te zijn wanneer we conclusies trekken. De Deense auteurs van het in The Lancet verschenen artikel schijnen dat uit het oog verloren te hebben. Een hoofdartikel gepubliceerd in datzelfde wetenschappelijke tijdschrift bekritiseert trouwens openlijk hun manier van werken. Kortom, het artikel is eerder een slag in het water dan de steen in de kikkerpoel ...
Heel wat wetenschappers blijven benadrukken dat opsporingsmammografieën zeker aanbevolen blijven voor alle vrouwen tussen 50 en 69 jaar oud.
In het artikel dat verscheen in Le Matin, preciseert dokter Marc Arbyn van het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid Louis Pasteur dat de mammografie wel van een onberispelijke kwaliteit moet zijn. In samenwerking met de voornaamste betrokken partijen te velde (waaronder het Referentiecentrum voor de Opsporing van Borstkanker) voert de Belgische Federatie tegen Kanker momenteel een sensibilisatiecampagne over dat onderwerp bij het betrokken publiek.
De boodschap voor alle vrouwen tussen 50 en 69 jaar oud blijft dus: laat om de twee jaar een opsporingsmammografie uitvoeren. Als deze vrouwen tussen twee mammografieën in zelf een afwijking vaststellen, moeten ze hun arts om raad vragen. Dat laatste geldt trouwens voor alle vrouwen, ongeacht hun leeftijd.
Commentaar Els, patiënte, 29/07/2000
Ik ben het er niet mee eens dat het bevolkingsonderzoek zinloos is. Bij mij werd in maart van dit jaar een diepliggende kwaadaardige tumor van 1,5 cm opgespoord die nog niet voelbaar was. Door deze mammografie was men er vroeg bij en zijn de prognoses nu goed.
Blijven doorgaan dus en een oproep aan alle vrouwen om er vooral gehoor aan te geven.