EVEN GEDULD ... U WORDT DADELIJK DOORGESTUURD NAAR ONZE NIEUWE PAGINA'S.
Klik hier als dit niet gebeurt.
Pas indien nodig uw favorieten aan.
Hormonen zijn lichaamseigen stoffen die in het lichaam worden geproduceerd ter hoogte van de endocriene klieren zoals eierstokken (ovaria), schildklier, alvleesklier (pancreas), teelbal (testis). Zij regelen een groot aantal essentiële lichaamsfuncties zoals bijvoorbeeld het bloedsuikermetabolisme, de groei, het energiemetabolisme en meer specifiek ook de groei en ontwikkeling van de borstklier.
De twee belangrijkste vrouwelijke geslachtshormonen zijn oestradiol en progesteron, aangemaakt in de eierstokken.
Oestradiol wordt ook aangemaakt in vetweefsel en in de borstklier, uitgaande van voorlopersstoffen (androgenen)
en dit via het zogenaamde aromatase-enzymcomplex. Ook mannen maken deze hormonen aan, vooral oestradiol via omzetting
uit testosteron door het aromatase-enzym.
Oestradiol is een belangrijke groeifactor voor de borstklier en de borstkankercel. Dit betekent dat zich in die cellen eiwitten
bevinden, de zgn. oestrogeen- en progesteronreceptoren waaraan oestradiol of progesteron zich kunnen vasthechten.
Het receptor-hormooncomplex regelt dan de eiwitsynthese via inwerking ter hoogte van het DNA in de celkern.
Er bestaan chemische substanties die sterk gelijken op oestradiol of progesteron en die ook in de receptoren passen,
maar die geen groeibevorderende werking op de kankercellen uitoefenen. Integendeel, ze blokkeren de binding tussen lichaamseigen
hormoon (vb. oestradiol) en de receptor.
De stoffen nemen de plaats in van de natuurlijke hormonen (oestradiol of progesteron) zodat ze de groei van kankercellen zullen vertragen of stoppen. De toediening van deze stoffen noemt men hormoontherapie.
Niet alle borstkankercellen hebben progesteron- (PR) of oestrogeenreceptoren (ER). Indien er geen receptoren zijn in de
kankercellen, hebben de receptorblokkerende stoffen geen zin, aangezien er geen receptoren zijn om te blokkeren. Dit leidt tot de conclusie dat hormoontherapie voor deze patiënten niet kan worden gebruikt in de behandeling.
De vaststelling of er al dan niet receptoren zijn, wordt gedaan in een pathologisch onderzoek van het tumorweefsel.
| Schema: overzicht van de risicovermindering door Tamoxifen na één, twee of vijf jaar behandeling |
 |
| Bron schema: prof. Van Limbergen |
| Meld al uw bijwerkingen aan uw arts. Een dosisverlaging of stopzetting van de behandeling kan nodig zijn. |
Toremifen wordt verkocht onder de merknaam: Fareston®.
Toremifen is een anti-oestrogeen afgeleid van Tamoxifen. Het werkt op dezelfde manier als Tamoxifen en wordt momenteel (nog weinig) gebruikt voor de behandeling van vrouwen na de menopauze in gevorderde stadia van de ziekte (als er uitzaaiingen zijn of als terugkeer van de ziekte is).
Het staat nog niet vast dat Toremifen ook kan gebruikt worden als adjuvante therapie om de kans op terugkeer van de ziekte te verkleinen.
Momenteel lopen er een aantal studies om dit effect te onderzoeken.
Als patiënten wegens te hevige bijwerkingen een behandeling met Tamoxifen moeten afbreken, wordt Toremifen soms wel al als adjuvante therapie voorgeschreven (ook bij premenopauzale vrouwen).
Toremifen is een veel recentere stof dan Tamoxifen. Daardoor is er nog maar weinig bekend over de lange-termijn effecten ervan (omdat het nog niet lang genoeg wordt gebruikt). Studies op dieren hebben evenwel aangetoond dat Toremifen een lager kankerverwekkend effect zou hebben dan Tamoxifen.
| Meld al uw bijwerkingen aan uw arts. Een dosisverlaging of stopzetting van de behandeling kan nodig zijn. |
Fulvestrant wordt verkocht onder de merknaam: Faslodex®.
Faslodex is een olieachtige oplossing van de stof "fulvestrant". Het wordt intramusculair toegediend in een dosis van 250 mg (in 5 ml), éénmaal per maand.
De werkzame stof is een nieuwe molecule die behoort tot een nieuwe klasse geneesmiddelen. Het heeft als doel de oestrogeenreceptor te destabiliseren na binding aan deze receptor zodat de cellen de receptor zelf gaan afbreken en de cellen dus niet meer verder kunnen worden gestimuleerd in hun groei door oestrogeen. Ook de aanmaak van progesteronreceptoren vermindert aangezien de progesteronreceptor een oestrogeenafhankelijk eiwit is.
Op dit ogenblik wordt Faslodex enkel gebruikt bij de behandeling van uitgezaaide borstkanker bij postmenopauzale patiënten na falen van Tamoxifen en na falen van een aromataseremmer (Anastrozole, Letrozole of Exemestane). Er is geen kruisresistentie tussen Faslodex en de aromataseremmers.
| Meld al uw bijwerkingen aan uw arts. Een dosisverlaging of stopzetting van de behandeling kan nodig zijn. |
De belangrijkste bijwerkingen zijn:
Er zijn geen negatieve effecten gemeld op het baarmoederslijmvlies.
Letrozole, Anastrozole en Exemestane werken door een eiwit (enzym) dat aromatase heet te blokkeren. Daarom worden ze samen aromatase-inhibitors of aromataseremmers genoemd. De blokkering van het aromatase heeft tot gevolg dat de aanmaak van oestrogeen in sommige weefsels, vooral de vetcellen wordt verhinderd. Op die manier wordt het oestrogeengehalte van de patiënt verminderd en kan oestrogeen zijn tumorstimulerende invloed niet meer uitoefenen. Letrozole, Anastrozole en Exemestaan hebben dus alleen zin voor patiënten met positieve oestrogeenreceptoren.
Letrozole, Anastrozole en Exemestane zijn middelen die tot voor kort voornamelijk werden gebruikt bij de behandeling van uitgezaaide borstkanker (bij vrouwen na de menopauze). Als deze patiênten niet meer reageren op de traditionele Tamoxifen-behandeling zijn Letrozole, Anastrozole of Exemestane aangewezen.
Concreet betekent dit dat patiënten in de volgende gevallen baat kunnen vinden bij deze middelen:
Bij sommige patiënten zorgen Letrozole, Anastrozole of Exemestane voor een duidelijke tumorverkleining, bij anderen stabiliseert de tumor (m.a.w. de groei wordt stopgezet).
De behandeling wordt voortgezet tot duidelijk wordt dat het middel zijn invloed verliest, m.a.w. tot de tumor(en) opnieuw beginnen groeien.
Meer en meer wordt echter ook duidelijk dat ook in de adjuvante setting aromataseremmers een belangrijke rol spelen.
In vergelijking met Tamoxifen zien we met de aromataseremmers een iets hogere recidiefvrije overleving, geen risicotoename
op eierstokkanker maar ook geen beschermende werking op het bot.
Zeker is men echter nog niet over het juiste tijdstip binnen de totale behandeling, de juiste duur en volgens welke volgorde
de verschillende hormoontherapieën dan zouden moeten worden toegediend (aromataseremmer alleen gedurende 5 jaar, eerst enkele
jaren Tamoxifen gevolgd door aromataseremmer).
Monotherapie met een aromataseremmer wordt vooral gebruikt bij patiënten met lymfeklieraantasting of tumor groter dan 2cm of
graad 3 tumor of Her2-positieve tumor of ER+PR- tumor. Ook patiënten met een voorgeschiedenis van baarmoederslijmvlieskanker,
CVA, trombose komen in aanmerking voor adjuvante therapie met een aromataseremmer alleen.
Wanneer premenopausale patiënten worden behandeld met een aromataseremmer, worden ze eerst postmenopausaal gemaakt door onderdrukking van de eierstokken, vooral met Zoladex.
| Meld al uw bijwerkingen aan uw arts. Een dosisverlaging of stopzetting van de behandeling kan nodig zijn. |
De bijwerkingen die gemeld worden zijn meestal minder ernstig dan de bijwerkingen die Tamoxifen-patiënten ondervinden. De volgende bijwerkingen werden gemeld:
Deze medicijnen staan bekend onder de volgende merknamen:
In België wordt alleen Zoladex in de indicatie borstkanker terugbetaald. Alle producten worden terugbetaald in de indicatie prostaatkanker.
Deze medicijnen hebben tot doel de eierstokken (tijdelijk) uit te schakelen, zodat er geen oestradiol meer wordt aangemaakt die de tumorcellen kan stimuleren tot groei.
De productie van oestradiol en progesteron in de eierstokken staat onder invloed van de hormonen FSH (follikel stimulerend hormoon) en LH (luteotroop hormoon) uit de hypofyse.
De hypofyse is een klein orgaan dat zich onderaan de hersenen bevindt. De aanmaak en uitscheiding van LH en FSH wordt
gestimuleerd door het LHRH (luteotroop hormoon stimulerend hormoon) uit de hypothalamus.
Het gebruik van deze stoffen zet de hypofyse intieel aan tot de productie van FSH en LH.
Dit leidt snel tot uitputting van de hypofysecellen waardoor de LH productie wegvalt en de eierstokken niet langer oestradiol en progesteron produceren. Het baarmoederslijmvlies stopt met groeien en de menstruatie blijft uit.
Door het gebruik van deze medicijnen wordt de patiënt (tijdelijk) kunstmatig in de overgang gebracht. Voor een hormoongevoelige borstkanker kan dit betekenen dat de groei van de tumor stopt en dat deze zelfs kleiner kan worden.
| Meld al uw bijwerkingen aan uw arts. Een dosisverlaging of stopzetting van de behandeling kan nodig zijn. |
De belangrijkste bijwerkingen zijn:
Ook al veroorzaakt hormoontherapie menopauzeachtige symptomen, de kans op zwangerschap blijft bestaan. Nochtans wordt een zwangerschap tijdens de behandeling best vermeden, wegens de verhoogde kans op het ontstaan van geboorteafwijkingen bij de foetus (vooral met Tamoxifen).
Sexueel actieve vrouwen gebruiken dan ook best een anticonceptiemiddel, zoals een condoom of een pessarium. Het gebruik van orale anticonceptiemiddelen wordt afgeraden, omdat ze kunnen interfereren met de hormoontherapie.
Zwangerschap na de behandeling voor borstkanker heeft geen negatieve invloed op de ziekte-evolutie of terugval.