De diagnose van borstkanker

Mammografie

Mammografie (het nemen van röntgenopnamen van de borsten) werd voor het eerst toegepast in het midden van de jaren 60, en is sindsdien uitgegroeid tot de meest gebruikte manier om borstkanker op te sporen.

Er zijn twee types mammografie: screening en diagnostische.

Screening mammografie is een routineprocedure die wordt gebruikt om vrouwen te onderzoeken die geen symptomen van borstkanker vertonen. Er worden twee beelden van elke borst genomen.

Foto: Mammografie

Bron foto: http://news.bbc.co.uk/hi/english/health/ BBC Health News

Diagnostische mammografie wordt gebruikt om een bepaald gedeelte van de borst te onderzoeken waar er symptomen, zoals een knobbel, werden gevonden. Bij diagnostische mammografie worden er meerdere speciale beelden vanuit verschillende hoeken genomen.

Tijdens een mammografie worden de borsten blootgesteld aan straling. Dit baart vele vrouwen nog steeds zorgen, doch met de huidige geavanceerde toestellen worden er zeer lage stralingsdoses gebruikt. Om een en ander in perspectief te plaatsen: iemand die bestraling krijgt als behandeling tegen borstkanker krijgt duizenden rad (bestralingseenheden) toegediend. Een vrouw die tussen haar 40ste en 90ste een jaarlijkse mammografie laat uitvoeren, krijgt in totaal zo'n 10 rad.

Screening Mammografie

Een mammografie kan letsels opsporen die 5 maal kleiner zijn dan letsels die kunnen worden gevoeld tijdens een manueel borstonderzoek. Om een vergelijking te maken, een ervaren onderzoeker kan met de hand een knobbel voelen ter grootte van een kleine druif, een mammografie kan knobbels tonen die slechts de grootte van een rijstkorrel hebben. Over het algemeen kan mammografie ongeveer 40% van de kankergevallen opsporen die te klein zijn om bij manueel onderzoek te vinden.

Nochtans is het zo dat een mammografie niet alle veranderingen in de borst vindt. Vooral bij jongere vrouwen die nog niet in de menopauze zijn, kan het gebeuren dat een klein gezwel over het hoofd wordt gezien. Dit is te verklaren door het dichtere borstweefsel bij jongere vrouwen.
De "vals negatieve" diagnose bij screening mammografie bedraagt ongeveer 10%, d.w.z. dat 1 op 10 letsels over het hoofd wordt gezien.
Een mammografie kan soms ook tot een "vals positieve" diagnose leiden, d.w.z. dat het resultaat van de mammografie verkeerdelijk een verdacht letsel in de borst heeft aangetoond. Deze diagnoses leiden dan tot een bij nader inzien onnodige biopsie.

Foto's: Mammografie
Bron foto: http://www.medical-imaging-systems.co.uk/ Medical Imaging Systems Ltd

De doeltreffendheid van de mammografie hangt sterk af van het medisch team dat ze uitvoert, zowel van de persoon die de borst positioneert voor het nemen van de foto's als van de radioloog die de beelden naderhand interpreteert.
Daarnaast hangt de doeltreffendheid ook af van de textuur van het borstweefsel. Bijvoorbeeld bij jongere vrouwen, zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven is het interpreteren van de foto's moeilijker dan bij oudere vrouwen.

Tijdens het uitvoeren van een mammografie is het van groot belang dat de borsten zo plat mogelijk worden samengedrukt. Dit samendrukken is zeker ongemakkelijk, maar veroorzaakt geen blijvende schade aan het borstweefsel.

Vrouwen met borstkanker in de familie, vrouwen met goedaardige gezwellen en vrouwen die reeds met borstkanker werden geconfronteerd, hebben waarschijnlijk nood aan frequentere onderzoeken.
Het beste praten zij hierover met hun arts.

Diagnostische mammografie

Een diagnostische mammografie wordt gebruikt om bepaalde delen van de borst te onderzoeken waar er symptomen werden aangetroffen die kunnen wijzen op borstkanker. Bij diagnostische mammografie worden er meer foto's vanuit verschillende hoeken genomen om een accurater beeld te krijgen van het verdachte gebied.

Een diagnostische mammografie kan soms aantonen dat het gevonden letsel goedaardig is. In andere gevallen kan het zijn dat de diagnostische mammografie geen uitsluitsel geeft over de aard van het letsel. In dat geval wordt meestal een biopsie uitgevoerd om zekerheid te verkrijgen.

Indien noodzakelijk, mag een diagnostische mammografie worden uitgevoerd bij zwangere vrouwen.

Echografie

Echografie is een onderzoek waarbij hoge-frequentie geluidsgolven worden gebruikt om beelden van organen te creëren. De geluidsgolven worden door een computer omgezet in een beeld dat op het computerscherm kan worden bekeken. Sinds 1951 wordt de echografie gebruikt bij het onderzoek van de borsten, maar niet als de primaire techniek omdat vele letsels niet kunnen worden gezien door middel van echografie.

Echografie wordt als een veilig onderzoek beschouwd voor vrouwen van alle leeftijden en ook voor zwangere vrouwen. Tijdens het onderzoek wordt er geen straling gebruikt. Het onderzoek duurt 5 tot 15 minuten en is volledig pijnloos.

Foto: echografie

Bron foto: http://www.imaginiscorp.com IMAGINIS.NET

Het belangrijkste toepassingsgebied van de echografie is een onderscheid maken tussen vaste gezwellen (die kwaadaardig kunnen zijn) en cysten (holtes gevuld met vocht, die meestal goedaardig zijn). Dank zij de echografie kan in sommige gevallen een biopsie worden vermeden.

MR-onderzoek (Magnetische Resonantie)

Foto: MR-scanner Klik op een foto om te vergroten.

Bron foto's: http://www.mrsc.ucsf.edu/breast/

MR, ook wel MRI of NMR genoemd, is een techniek om met behulp van een sterke magneet en radiogolven afbeeldingen van organen te maken.

Het MR-onderzoek van de borsten heeft zijn grote nut bewezen in het opsporen van bepaalde tumortypes die met een mammografie moeilijk te vinden zijn.

Een MR-onderzoek is volledig pijnloos en stelt de patiënt niet bloot aan röntgenstralen.

Het onderzoek wordt echter niet op grote schaal toegepast als vervanger van de screening mammografie wegens zijn hoge kostprijs.
Als de mammografie verdachte letsels heeft aangetoond, kan een aanvullend MR-onderzoek meer duidelijkheid brengen, niet zozeer voor wat betreft de diagnose, maar wel voor wat betreft de vaststelling van de uitbreiding en multifocaliteit van het letsel.

Terug naar inhoudstafel

Biopsie

Om een diagnose te bevestigen of om te bepalen of een gezwel goed- of kwaadaardig is, kan de arts een biopsie uitvoeren. Bij een biopsie wordt een klein stukje van het gezwel weggenomen dat dan verder wordt onderzocht.

Een biopsie kan worden uitgevoerd ofwel d.m.v. een naald ofwel tijdens een chirurgische ingreep. Een niet-chirugische biopsie kan worden uitgevoerd met verschillende technieken:

• biopsie met een dunne naald (dunne naald-aspiratie);
• biopsie met een boornaald (core needle).

Een biopsie noemt men ook wel eens een punctie. Punctie van een knobbel is een perfect veilige methode om de diagnose te bevestigen of uit te sluiten. Er zijn dus geen risico's voor uitzaaiingen aan verbonden.
Bij vele patiënten (vooral in België?) leeft nog steeds de bezorgdheid: "kanker mag geen lucht zien of men gaat er snel aan dood". Dit is een fabeltje uit "de oude tijd" dat spijtig genoeg zeer hardnekkig is en haast niet uit te roeien. Er is niets van waar.

Niet-chirurgische biopsie

Biopsie met behulp van een dunne naald (dunne naald-aspiratie)

Een biopsie kan worden uitgevoerd met een zeer dunne naald bevestigd op een injectiespuit.
De naald wordt in de knobbel gebracht en vervolgens worden een aantal cellen in de injectiespuit gezogen. De aldus verkregen cellen worden dan naar een patholoog gestuurd om te worden onderzocht.
Zelfs als er geen kankercellen worden gevonden, kan het zijn dat de arts nadien toch een chirurgische biopsie wenst uit te voeren.

Biopsie met een dunne naald is een uitstekend middel om cysten (holtes gevuld met vocht) te onderscheiden van gezwellen (die kwaardaardig kunnen zijn).

Biopsie met een boornaald

Foto: werking boornaald
		Een boornaald-biopsie wordt uitgevoerd met een grotere naald, die het mogelijk maakt meer weefsel weg te nemen uit het gezwel. Als men dit soort biopsie wil uitvoeren, wordt er meestal een speciale techniek gebruikt om de positie van het gezwel nauwkeurig te bepalen. Daartoe kan men gebruik maken van een echografie of van speciale stereotactische mammografietoestellen.
Bron foto: http://www.bcdg.org/ BREAST CANCER DECISION GUIDE

Stereotactische begeleiding is de meest gebruikte techniek voor het uitvoeren van een boornaald-biopsie. Eerst neemt de radioloog twee beelden van de borst vanuit verschillende hoeken. Elk beeld wordt geanalyseerd door een computer om het gezwel zeer precies te lokaliseren.
In de machine zitten speciale geleiders die met behulp van de gemaakte beelden de radioog helpen om de naald precies in de tumor te plaatsen, zelfs al is die maar zo groot als een erwt. Daarna wordt de boornaald-biopsie uitgevoerd met een apparaat dat ongeveer werkt zoals een toestel om gaatjes te boren in een oor. Een naald boort zich met zeer grote snelheid door het letsel waarbij een speciale inkeping in de naald een stuk van het weefsel opvangt. Dit stuk weefsel is groot genoeg om in dunne schijfjes te worden gesneden, die kunnen worden onderzocht onder de microscoop.

Deze biopsie neemt slechts enkele minuten in beslag en de meeste vrouwen die ze hebben ondergaan hebben nadien weinig of geen klachten.

Chirurgische biopsie

Een chirurgische biopsie wordt uitgevoerd onder lokale of algemene verdoving. Meestal wordt bij een chirurgische biopsie het gezwel volledig verwijderd.
Nadien wordt het verstuurd naar de patholoog, die het weefsel onderzoekt.
De chirurgische biopsie duurt ongeveer een uur en veroorzaakt minimale postoperatieve pijn, die binnen enkele dagen volledig verdwijnt.

Borstnaaldlokalisatie

Als het gezwel moeilijk of niet te lokaliseren is met de hand, kan de chirurg een borstnaaldlokalisatie laten uitvoeren voor hij met de operatie begint. Met behulp van speciaal materiaal, zal een radioloog beelden nemen van de borst vanuit tegengestelde hoeken. Deze beelden zullen door een computer worden geanalyseerd om het gezwel precies te lokaliseren. Met behulp van de speciale geleiders in het toestel zal de radioloog een draad met weerhaakje in de tumor bevestigen en het uiteinde daarvan op de huid vastplakken. De chirurg zal tijdens de operatie de kabel kunnen volgen om zo de tumor te vinden zonder schade toe te brengen aan het omliggende borstweefsel.

Terug naar inhoudstafel

Bijkomende vragen van bezoekers

Terug naar inhoudstafel